Ger
_Stampf_2011-04-24_16-14-20.JPG)
| Taksoni nom | Netta  |
|---|---|
| Taksonə səvijə | genus |
| Taksoni nezə penə səvijə | Anatinae |
Ger — gylə pərəndəje.
Gerən bənə myvi gyləj pərəndəj. Myvi de geri arədə muəjjənə fərǧon hestin ki, cy geri čuron barədə gəp žəjədə əvoni nišo bədomon[1].
Cy geri 5 čuryš bəmy məlume:
- Kavujə ger;
- Gədə sipijə ger;
- Syə sə ger;
- Alə ger;
- Zəly hardə ger.
Kavujə ger
[sərost bykə | kodi sərost karde]Cy əmandə geronsə ǧədəri dyžd bejdə. Myvisə hyrde. Səj poronyš kavu-məxmərije. Sinə, luz-ləvə poronyš sipin. Pešti, kəšon poron kavu-məxməri bejdən. Tyki rangyš sijoj. Kavujə geri moə gylə 600–650 ǧ., nijə gylə tobə 700 ǧyrəmi omejdə. Kavujə gerən bənə myvi 8–10 gylə moǧnə nojdə. Tovystoni mijonədə balon kəš-por bekardejdən, pərejdən. Cy geri lyngon, cangon sijo bejdən. Geri gyləjən xysusijət yme ki, əv bə ovi byn ešejdə–bešejdə. Ovi bynədə boštə hardemon pəjdo kardejdə. De ovi žitoni čum hardejdə 40–50 m dijəroədə bešejdə. Bə tyrki bə geri “dalǧyž” by səbəb votejdən.
Syə sə ger
[sərost bykə | kodi sərost karde]Cy geri nom əcəj də geron fərǧi nišo dojdə. Səj, gyj poronyš kurənə, bə sy mandejdən. Syə sə geri cangon jol bejdən. Lyngi, pənčə tyki rangyšən sijo bejdə. Kavujə gerisən dyžde. nijə gylə dekabrjdə 800–900 ǧ, fevralədə 700–800 ǧ, martədə 800–1000 ǧ omejdə. Moə gylə dekabrədə 800–850, fevralədə 700–850 ǧ. bejdə. De ovi žijədə, ižən de čo rəson harde žijejdə. Guždi rangyš sipije. Guždyš hardənije. Dyjoədə vej bejdə. Hakanə bəcəmə xyl-xandəxon, kanalon omejdə. Əmo ijo vej mandejdəni. Hard karde bəpeštə bəštə hežo žijə vyrə - bə dyjo ogardejdə. Ǧyzyləǧazədə vej bejdə.
Gədə sipijə ger
[sərost bykə | kodi sərost karde]Hyrdə sipiJə ger cy geron ən gədəlije. De čo geron fərǧyš əcəj nomədən cijejdə. Yn geri sinə, luzi, pešti poron sipi bejdən. Gədə sipijə geri tykən benə myvi tykije. Tikəj nəčime. Tykyš, lyngyš, lyngi cangonyš sijon. Guždi rangyš sipi bejdə. Myvi guždi rang bə zardi žəjdəbu, cy geron guždi rang (vejni) sipi bejdə.
Alə ger
[sərost bykə | kodi sərost karde]Alə geri nom cəj əloməton nišo dojdə. Cy geri poron tynd kurənin. Səš, gyjyš xaki (bəlelə gylə rangədə) bejdə. Sijo rijonyš heste. Tykyš pan bejdə, bə syə rang žəjdə. Alə geri lyngi, cangə rangən sijoj. Alə geri gədə gylə 700 ǧ, lap jolə gylə 1 kg gon omejdə. Cy gerədə kame. Ǧyzyləǧazədə bə odəmi rast omejdə. boci ki, ǧoryǧədə cəvon hardemon bole. 7–10 gylə moǧnə nojdə. Ijulə mangi mijonədə balə bekardejdə. Geron ǧyjmətinə pərəndən.
Zəly hardə ger
[sərost bykə | kodi sərost karde]Zəly hardə gerən cy geron ən gədə gylonədəj. De čo geron xəjli fərǧ dojdə. Iminə fərǧ: cy geri tyk bənə myvy, ja čo geron tyki pan ni. Cy geri tyk nozyke. bənə gədə hembeli tykije. Dyminə fərǧ: Zəly hardə geri dumən bənə čo geron dumi ni. Dumyšən bə gədə hembeli dumi oxšəš dojdə. Zəly hardə ger ən vej bə ov ešə-bešə gere. Ovi žitono gədə kulmə, əsosən, zəly gətejdə, hardejdə. Cy geri nom hežo cyjo pegətə bə. Zəly hardə geri gədə gylə 400–450 ǧ, jolə gylə 450–500 ǧ omejdə.