Vikipedija:Taryxədə ymružnə ruž/Fevral
 Janvar – Fevral – Mart – Aprel – Maj – Ijun – Ijul – Avgust – Sentjabr – Oktjabr – Nojabr – Dekabr |
1 fevral
1720 — Isvecrə u Prusija mijono byə sulh saziši ǧol kəšə byə.
1865 — AIŠ-də ǧuldarəti təmom ləǧv byə.
1884 — «Oksford luǧəti» iminə nəšr hozy be.
1918 — De Ironi kišvəri tasyb bardejro cy Azərbojčoni kišvər de Ismajyl xan Zijadxanovi sərdorəti yštə fovgələdə diplomatik missijəš vyǧandəše bə Tehron.
1958 — Misir u Surijə mijono byə rozijəti əsosədə, yn 2 kišvər i vyrədə Ibəjnə Ərəbon Respublikə mijono dabastyšone.
1979 — Ruhullah Xomejni Fyrəngystoniku bə Iron ogarde, hakimijətyš bə dast səše.
2003 — AIŠ-i «Kolumbijə» kosmik šattl bə zəmin emejədə atmosferi penə ǧatonədə typəš.
2 fevral
1535 — Buenos Ajres šəhəri əsos noə byə.
1589 — Məskova Patriarxijə ofəjə byə.
1943 — II Dynjo čangədə Stalingradi čang bəšə rəsəj.
1970 — Munhendə iminə kərə siniri transplantasijə kardə byə.
1971 — Idi Amin Dada Ugandadə de dəvlət pegordone roj bə hakimijət oməj.
1986 — Lixtenštejnədə zənənon iminə kərə səcynədə camejəšone.
1989 — cy Šurə oxonə sərvoz Əfǧanistanyš tərk kardyše.
3 fevral
1488 — Portugalijəvyžə səjjah Bartolomeu Dias bə Afrikə ən nysoə cytkə byə Umidə bukə rəsəj.
1815 — Isvecrədə dynjoədə iminə pəni zavodšon onoəšone.
1917 — Sərnyšinə gəšti žəj bəpeštə, AIŠ de Almanijə yštə diplomatik mynosibətonyš byrniše.
1966 — Šurəvijə "Luna 9" kosmik aparat ovšumi səpe enyšte.
1969 — Jasir Ərəfat cy Fələstini Ozodə Onemoni rəhbər səcynijə be.
1994 — Urusijəti u cy Gyrčistoni mijono bə dustijəti u həmkarəti saziši ǧol kəcə byə.
4 fevral
1719 — I Pjotr Urusijətədə iminə kərə məxloǧi bə sijohi səj barədə fərmon doše.
1945 — Stalin, Ruzvelt u de Corcilli camje Jalta konfrans bə ko dəše.
1972 — Ingiltərə u 9 kišvər cy Banglədeši (Həšipemə Pakistan) mustəgilətišon zynəšone.
1998 — Əfǧanistani kobəson-həšipemədə buməlarzə gyne, 5 həzosən ve inson tələf be.
2003 — Serbijə u cy Cernogorijə respublikon konstitusijon ǧəbul bin.
2004 — Facebook sosial šəbəkə ofəjə be.
2005 — Julija Timošenko cy Ukrajnə sər nazir səcynjə be.
5 fevral
1810 — cy Fyrəngystoni imperator Napoleon senzuraš bərpo kardyše.
1869 — Avstralijədə 62,5 kilogram gonijədə cy dynjo ən jolə telyə kulcə oškor be.
1917 — Meksika bə 28 federativ onemoniku ibarət dəvləti pegordonə be.
1924 — Grinvici rəsədxana de BBC radio ro bə yštə dəǧiǧə vaxtə gərdəni bino kardyše.
1925 — Azərbojčoni Xəlǧi Komissaron Soveti Bokuədə cy Kitobi Palata təškil karde barədə ǧəror doše.
1936 — cy Carlz Caplini oxonə besədoə film, "Myosir zəmon"i iminə nymajiš dəvarde.
6 fevral
1788 — Štat Massacusets cy AIŠ-i Konstitusijə təsdyǧ kardə šəšminə štat byə.
1820 — Iminə 66 afroamerikavyžə muhačiron de Amerika mustəmləkə čəmijəti dastəki ysətnə Liberijə ərozijədə məskun bin.
1886 — Klemens Vinkler kimjə element «germanium»yš kəšf kardyše.
1900 — Urusijətə alim Aleksandr Popov dynjoədə iminə kərə de radio bə «Jermak» bijəbyrnə koci kapitani xəto barədə signal vyǧandyše.
1942 — Dyminə Dynjo čangi vaxti Dyždə Britanijə bə Tailəndi čang elon kardyše.
1998 — cy Vašingtoni Bejnəlxəlǧə Həvo Limani nom ovaxtə be, bə Ronald Rejgani nomədə Bejnəlxəlǧ Həvo Limanı.
7 fevral
1550 — III Juli cy Roma Papa səcynjə be.
1855 — Simodadə bə Rus-Japoni myǧovilə (Simoda traktat) ǧol kəšə byə – dy gylə kišvəri mijono "Daimi sulh, u səmimijə dustijəti" elon be.
1924 — SSRI u Italijə mijono diplomatik əloǧon soxtə bin.
1962 — AIŠ de Kubə yštə həmmə iǧtisadi əloǧonyš byrniše.
1990 — Sovet Ibemoni Kommunist Partija yštə səlahijətonku imtino kardero hozo be barədə votyše.
1992 — cy Avropa Ibemoni bə mijon bešero zəmin byə əsos sazišonədə gyləj – bə Maastrix saziši ǧol kəšə byə.
1998 — cy Japonijə Nagano šəhərədə XVIII Zymystoni Olimpija Hənəkon okarde byən.
8 fevral
1587 — Šotlandijə kralica Marijə Stuart edam byə.
1672 — Ingilis fizik Isaak Njuton "Išyǧi təbiəti barədə" yštə tədǧyǧotyš bərmalə kardəše.
1828 — Urusijəti ǧošunon Ərdəbilyšon išǧal kardəšone.
1904 — Japonijə bə Port-Arturi hurrəč kardəše.
1952 — II Jelizaveta cy Dyždə Britanijə kralica byə.
1963 — cy Əbdulsalam Arifi sərdorəti kardə IƏƏS partija Iragədə hakimijətyš bə dast vardyše.
1994 — Ukrajnə de NATO «Bə ičo ko kardejro bə ənčomə raj» ǧološon kəšəšone (nomžə kardyšone).
9 fevral
1920 — Parisədə ǧol kəšə byə myǧovilə, Špitsbergen ləpəki status myəjən byə.
1934 — Tyrkijə, Junanyston, Rumynijə u Jugoslavija mijono bə Balkani saziši ǧol kəšə byə.
2004 — Mozilla Firefox 0.8 veb brauzer bo həvatero bekardə byə.
10 fevral
1258 — De Hulaku xani sərdorəti mongolon Baǧdadyšon gətəšone - Abbasijon xilafət sugut kardyše.
1763 — Parisədə ǧol kəšə saziži, Haftsorə čang orəxə, u Fyrəngyston yštə Kobəsonə Amerikadəki mustəmləkon jolə hissə bə Dyždə Britanijə doəže.
1828 — cy Ironi u Urusijətə Imperijon mijon bə Turkməncaj myǧovilə ǧol kəšə byə.
1931 — Dehli cy Hindystoni pajtaxt elon byə.
1996 — IBM-i "Deep Blue" kompjuter iminə kərə Harri Kasparovyš məǧlub kardəše.
11 fevral
1794 — cy AIŠ-i senatı iminə sessijə dəvordonjə byə.
1873 — Kral I Amadeo Ispanijəku imtino kardəše.
1919 — Fridrix Ebert cy Almanijə prezident səcynijə byə.
1987 — Filippini Konstitusijə ǧəbul byə.
.jpg)
12 fevral
1502 — Vasko da Gama bə Hindyston yštə dyminə səjohəti Lissaboniku bino kardyše.
1541 — Pedro de Valdivia cy Cili pajtaxt Santiago šəhəri əsosyš noəše.
1700 — Kobəsonə Avropədə Jolə Kobəsonə Čang bino byə.
1771 — III Gustav cy Isveci kral byə.
1832 — Ekvador cy Galapagosi ləpəkonyš bə yštə dəcykniše.
1855 — Micigani Kišvərə Universiteti bynə noə byə.
13 fevral
1524 — Səfəvi šah Məhəmməd Xudabəndə tačnoə mərosim dəvardə.
1668 — Ispanijə Portugalijəš bənə ənəšykyrə kišvəri zynəše.
1815 — Kembriči Čəmiəjət Ibemoni əsos noə byə.
1880 — Tomas Alva Edison «Edisoni effekt»yš mušahidə kardəše.
1960 — Fyrəngyston yštə iminə atom bombə dəvinə kardyše.
14 fevral
1014 — VIII Benedikt yštə tərəfiku bavarijavyšə Henri bənə Almanijə krali zynəjyš elon kardyše.
1743 — Henri Pelham cy Ingiltərə sər nazir be.
1912 — Arizona AIŠ-i 48-nə štat be.
1918 — SSRI-ədə bə Grigorian təǧvimi ovašdin.
1919 — Polša-Soveti čanq bino be.
1929 — Cy Al Kapone rəǧib byə 7 gylə gangster Cikagoədə ǧətl bin.
1935 — sorədə Lankonədə Tolyšə teətr obəj ijən yštə ko bino kardyše.
15 fevral
1804 — Serbijədə inǧylob bino be.
1897 — Ferdinand Braun cy Ossilografi sxemi cap kardyše.
1922 — Haagədə Bejnəlxəlǧ Ǧanunvonə Məhkəmə iminə sessijə obəj, Dyminə Dynjo čangi bəpeštə iminə kərə Bejnəlxəlǧ Tribunal bə fəolijot dəše.
1933 — Terrorist Čuzeppe Zingara bə AIŠ-i nuə səcynijə byə prezident Franklin Ruzvelti sui-ǧəsd kardyše.
1961 — Brusseli nezi yštənpəri ǧəzo kardyše.
1974 — Nezə Həšipemədə čang bino be, cy čangi vaxti Israili ǧyvvon cy Surijə strateži Hollan təponyš išǧal kardyše.
1989 — SSRI-i ləšǧəron cy Əfǧanistaniku bekarde proses bəšə gyni.
16 fevral
1916 — Iminə Dynjo Čangi dəvardemonədə Gafgazi səmtədə hurrəči dəvom kardə Urusijəti ǧošunon cy Tyrkijə Ərzurum vilojətyš išǧol kardəše.
1918 — SSRI-i vylo be bəpeštə Litvə kišvər yštə ənəšykyrəti edaštyše.
1933 — cy Almanijə vədəomə təčavuzi goroš i byə Cexoslovakijə, Rumynijə u Jugoslavija "Gədə Antanta" ibemonšon onošone.
1936 — Ispanijədə dəvardə parlamenti səcynyəjonədə kommuniston onoə Xəlǧi Čəbhə zu oməj.
1956 — Britanijədə kyšte hykm ləǧv be. Ym, cy Avropə Šura kišvəron mijono bə kyšte hykmi ləǧvi aid iminə gəmonədə gylej be.
1959 — Fidel Kastro bə Kubə sər naziri vəzifə ičra karde bino kardyše.
1999 — Uzbəkistani pajtaxt Daškəndi mijonədə terrorə hodisə byə, kali typnəjon nətičədə 15 kəs tələf byə, xəjli odəm jarəžə byə.
17 fevral
1854 — Dyždə Britanijə yštə Afrikədə ki mustəmləkə, cy Syvəjnə Respublikə (ysətnə Nyso Afrikə Respublikə) mustəgillətiš zynəše. Yn, Afrika gitədə mustəgiləti bə dast vardə iminə kišvər be.
1863 — Čenevədə Bejnəlxəlǧ Syə Xaci Komitə təsis bye.
1947 — cy "Amerikə sədo" rədio ləpon kanə SSRI məkanadə pevylo bin.
1979 — Cini ləšǧəron bə Vjetnami ərozi dəšin, əcəj i hissə išǧal kardyšone.
2008 — Kosovo yštə mustəgiləti elon kardyše.
18 fevral
1451 — Fateh Sultan Mehmet dyminə kərə bə taxt peše.
1855 — II Aleksandr cy Rusija Imperija imperator bye.
1952 — Tyrkijə u Junanyston bə NATO ǧəbul byən. Kipr u dyjo Egey məsəlonədə mijonədəşon mubahisə byə dy gylə kišvəri i vaxtəda bə aljans ǧəbul byə cy NATO prinsipial movge byə.
1965 — cy Dyždə Britanijə Afrikədə mustəmləkə, kišvər Gambijə yštə ənəšykyrəti elon kardəše.
2004 — Ironədə kimjəvi maddon kyrnə pojizi type nətičədə 5 kandi volo byə, 320 kəs odam tələf byə.
19 fevral
1800 — Napoleon Bonapart yštəni cy Fyrəngystoni iminə odəm elon kardyše.
1861 — II Aleksandr Rusijədə təhkiməti huǧuǧon ləğv byə barədə bə manifesti ǧol kəšəše.
1878 — Tomas Edison cy fonografi patentyš səše.
1878 — Urusijət u Tyrkijə mijono esənə čang bəsə rəsə, tərəfon iminə sulhi sənədi - myǧovilə San-Stefanošon dəbastəšone.
1954 — De Nikita Xrušovi təšəbbusi vilajət Krym cy Rusijə tərkibo bešə, bə Ukrajnə umyž kardə byə.
1959 — Tyrkijə u Junanystoni mijono bə Kipri aid saziši ǧol kəšə byə.
20 fevral
1798 — Luis Aleksandr Berte cy Roma papa VI Pijyš cy taxto eǧandəše.
1835 — cy Cili šəhər Konsepson buməlarzə nətičədə volo byə.
1872 — Nju-Jorkədə Metropoliten muzej obə.
1948 – Dyminə Dynjo čangi bəpeštə Iosif Stalini tərəfiku bə sosializm lageri tožə daxil byə Cexoslovakijədə iminə antikommunistə tasybon bino byən.
21 fevral
1440 — cy Prussijə Konfederasijə forməjn byə.
1848 — Londonədə Karl Marks u Fridrix Engelsi i vyrədə nyvyšdə əsər - "Kommunist Partija Manifest" capədə bešə.
1878 — Konnektikutədə iminə telefoni kitobcə hozy byə.
1965 — Amerikədə huǧuǧon mudafijəkə Malkolm Iks, Nju-Jorkədə sui-ǧəsdi nətičədə kyšdə byə.
1995 — Estonijədə zyvoni barədə ǧanun ǧəbul byə.
22 fevral
1819 — Ispanon Floridašon bə 5 miljon dollar həvatyšone bə AIŠ-i.
1848 — Parisədə bə "Ijuli Monarxijə" əksi tasybon bino bin.
1882 — Serbijə Kraləti bərpo be.
1974 — Pakistan yštə navkonə vilojəti, Banglədeši ənəšykyrəti zynəše.
1979 — Sent-Lusija Dyždə Britanijəku ənəšykyrəti səše.
23 fevral
632 — Məhəmməd pejǧəmbəri oxonə moizə handə byə.
1660 — XI Carlz cy Isveci kral byə.
1883 — Alabama cy AIŠ-i iminə štat byə.
1917 — Sankt-Peterburgədə iminə nymojiš byə, dymijən Fevrali inǧylob bino be.
1934 — III Leopold cy Belcikə kral byə.
1945 — Dyminə Dynjo čangi vaxti cy Filippini pajtaxt Manila AIŠ-i ləšǧəri tərəfiku ozod byə.
24 fevral
303 — Cy Roma imperator Diokletian xristianəti ǧədəğə kardə fərmon doəše.
1918 — Estonijə yštə ənəšykyrəti edaštyše.
1955 — Irag u Tyrkijə mijono bə "Baǧdadi pakt"i ǧol kəšə byə. Pešo bymi Iron, Pakistan u Britanijə umuž bin.
1991 — Bə Iragi byə hurrəči tərkib byə hissə - əməlijot "Səhradə ǧylynč" bəšə rəsəj.
Movardəružon
[kodi sərost karde]1955 - Stiv Čobs, Amerikəvyžə ixtiroəkə u miljarder.
.jpg)
25 fevral
1925 — Japonijə u SSRI mijono diplomatik mynosibəton bastə bin.
1945 — Dyminə Dynjo čang: Tyrkijə bə Almanijə čang elon kardejdə.
1951 — cy Argentinə šəhər Buenos Ajresədə iminə Pan Amerikan Hənəkon dəvardejdən.
1954 — Kəməl Əbdul Nassir cy Misiri sər nazir be.
26 fevral
1815 — Napoleon Bonapart cy Elbaku vitə.
1848 — Fyrəngystonədə dyminə kišvər elon be.
2000 — Islandijədə Hekla vəšəband olyvəj.
2004 — Respublika Makedonijə Prezident Boris Trajkovski cy Bosnijə ijən Hersegovinə nezi aviaǧəzoədə tələf be.
27 fevral
1594 — IV Henri cy Fyrəngystoni kral be.
1700 — Ləpək Nujə Britanijə kəšf byə.
1844 — Dominikan Respublika Haitiku ənəšykyrətiš səše.
1940 — Martin Kamen u Samuel Ruben radiokarboni kəšf kardyšone.
1967 — Dominika Ibemonə Kralətiku ənəšykyrəti səše.
28 fevral
1986 — Isveci Sər Nazir Olof Palme Stokholmədə kyšdə byə.
1991 — Iminə Korfəzə Čang bəsə gyne.
1995 — Koloradoədə cy Steplton Bejnəlxəlǧ Həvo limani əvəzi, rəsmi Denver Bejnəlxəlǧ Həvo Liman obəj.
29 fevral
1940 — Finlandijə bo Zymə Čangiro bə sulhə tasybonyš bino kardyše.
1952 — Sərku Heligoland səribəton bənə Almanijə ərazi ǧejd byə.
1960 — Mərakeši kobəsonə ərozijonədə buməlarzə jolə zijonon žəše, 3 həzosən ve inson tələf be.
1972 — Hank Aaron bə 200.000 dollar ǧyjmətinə myǧovilə ǧol kəše bəpeštə, bənə Əsos Bejzbol Ligadə hənək kardə iminə bejzboləti bə taryx dəše.
1996 — Cy Faucett Flight 251-i bə ǧəzo egynije nətičədə 123 kəs tələf be.
|
Janvar – Fevral – Mart – Aprel – Maj – Ijun – Ijul – Avgust – Sentjabr – Oktjabr – Nojabr – Dekabr |