Vikipedija:Taryxədə ymružnə ruž/Mart
 Janvar – Fevral – Mart – Aprel – Maj – Ijun – Ijul – Avgust – Sentjabr – Oktjabr – Nojabr – Dekabr |
1 Mart
- 1565 — Portugalijə vıjon cy Rio-de-Žənejro bino onoəšone.
- 1780 — AIŠədə Pensilvanijə kolati ğədəğən kardə iminə štat bıə.
- 1799 — Sankt-Peterburgədə vals rask karde ğədəğən kardə bıə.
- 1803 — Ohajo ce AIŠi 17-nə štat bıə.
- 1810 — Urusijəti imperator I Aleksandr de yštə manifesti ce Abxazijə bə Urusijəti umıj be elan kardəše.
- 1869 — Dmitrij Mendelejev kimjəvi elementon bə cəvon atomə sanqi ijən kimyəvi ujğunəti goroš periodk cədvəlonyš tərtib kardəše.
2 mart
986 — V Luis cy Frankon kral byə.
1855 — II Aleksandr bənə Rusija cari yštə ko bino kardəše.
1956 — Mərakeš cy Fyrəngystoniku ənəšykyrəti səše.
1995 — Širkət Yahoo! Soxtə byə.
3 mart
1845 — Florida AIŠ-i 27-nə štat byə.
1891 — Futbolədə penalti tətbig byə.
1923 — Žurnal "Time" iminə numrə bešə.
1950 — Aljaska cy AIŠ-i 49-nə štat bıə.
1953 — cy Brazilijə vyžnəjon əfsanəvi nimmudafijəkə Ziko movard byə.
1955 — Elvis Presli iminə kərə televizijadə cijəj.
4 Mart
1493 — Səjjah Xristofor Kolumb bə Amerikə lyngyš noə.
1791 — Vermont AIŠ-i 14-nə štat byə.
1882 — Ingiltərədə iminə elektrik pojezd bə ro bešə.
1894 — Šanxajədə həzosən ve bino vəšəj, təmom sute.
1966 — cy Kanada sərnyšinə yštənpər Tokioədə enyšdejədə typəj, nətičədə 64 kəs fot be.
2003 — Filippini nysoədə gylej həvo limanədə bombə type nətičədə 21 kəs fot be.
5 Mart
1821 — Čejms Monro dyminə kərə AIŠ-i prezident be.
1831 — Lankonədə bə Urusijəti išǧali əksi usjon bino be.
1950 — Eskišehirədə ovəjzi nətičədə 25.000 gylə kə vylo be, 50.000 kəs inson be kum mande, 6 kəs tasəj.
1966 — Sərnyšinə yštənpər Boeing 707 bə band Fuči pekkue nətičədə 124 kəs fot be.
1994 — AIŠ cy Tyrkijə əsgəron bə Bosnijə šejro yštə rozi doše.
2001 — Məkkədə izdihami vaxti 35 zəvvor fot be.
6 Mart
1868 — Dmitrij Mendelejev cy "periodik sistem"i iminə varianti bə Rus Kimja Čəmijəti edaštyše.
1899 — Alman kimjakar Feliks Hofman cy aspirini patenti səše.
1902 — Real Madrid futbolə klub təškil be.
1924 — Ismət Inonu Tyrkijədə dyminə kišvəri soxtyše.
1957 — Respublika Gana yštə ənəšykyrəti elon kardyše.
1960 — Isvecrədə zənənon bələdijə səcynonədə ištirok karde huǧuǧyšon səšone.
7 Mart
1573 — Ivan Fjodorov Lvovdədə mətbəə soxtəše.
1814 — Fyrəngystoni kral I Napoleon Kraonne čangədə ǧalib oməj.
1876 — Aleksandr Bel cy telefoni patenti səše.
1966 — Ərzurum u Mušədə buməlarzə nətičədə 15 kəs marde, 25 kəs jarəžə be.
1979 — Tyrkijə u SSRI mijono nati saziš ǧolkəš be.
1989 — Iron de Ibemonə Kraləti diplomatik əloǧonyš byrniše.
8 mart
1010 — Əbulgasym Firdovsi Šahnomə əsəryš nyvyštyše.
1911 — Bejnəlxəlǧ Zənənə Ruž iminə kərə ǧejd be.
1942 — Dyminə Dynjo čang: Hollandijə Java sərkuədə bə Japonon təslim be.
1952 — Filadelfijədə iminə suni dyli əməlijot bəsə oməj.
1957 — Misir kanal Suvejši sənubəton okardyše.
1974 — Parisi Šarl de Goll nominə Həvo Liman bə fəolijot dəše.
.svg){kind=logo}
9 mart
1842 — Čuzeppe Verdi seminə sənət əsəsri Nabuččo, Milanədə səhnəvon be.
1908 — Inter Milan futbolə klub soxnə be.
2000 — Nyso Korejədə kompjuteri vədə həddiku zijodə nyštə gylej odəm syst be u stresi nətičədə marde.
2004 — Istanbulədə bə gyləj kafe bomba šodoj nətičədə penč kəs fot be.
10 mart
1886 — Tolyšə ičtimoi sijosijə xodimi, revolusijoneri, Myǧon-Sovetə Respublikə Məholi Šurə Sədri Myovini Širəli Axundovi movardə ruž.
1942 — Filolog, alim, «Tolyši sədo» ružnomə redaktor Novruzəli Məmmədovi movardə ruže.
1957 — Əl-Kaidə təškilati soxtəkəs, Usama Bin Ladin movard bıe.
1969 — Bə Martin Luter Kingi gatili 99 sor sanginə zindonə čəzo došone.
2004 — Kostas Karamanlis cy Junanystoni prezident be.
2005 — Harri Kasparov cy yštə bə šahmat turniri umiž nybejyš votyše.
11 mart
1947 — Tyrkijə bə Dynjo Banki uzv be.
1985 — Mixail Gorbacov cy Sovet Ittifoǧi lider be.
1990 — Litvə kišvər yštə ənəšykyrəti bərpo kardyše.
2003 — Bejnəlxalǧ Činojəti Məhkəmə bə fəolijot dəše.
2011 — Japonijədə oxonə 300 sori ən zuninə buməlarzə, əcəj dumuən vyloəkə sunami be.
12 mart
1881 — Fyrəngyston Tunisi išǧal kardyše.
1918 — Məskova cy Rusijə pajtaxt edaštə be.
1922 — cy Azərbojčoni, Gyrčistoni u Ermənistoni daxil byə ZSFSR təškil be.
1986 — Ispanon referendumədə bo kišvəri NATO-də mandero sədo došone.
1999 — Cexijə, Polša u Mačaryston bə NATO ǧəbul bin.
13 mart
1781 — Ingiltərə astronom Uiljam Heršel de yštə soxtə teleskopi Həci sistemi 7-nə planeti — Urani ofəjə kardyše.
1869 — Rus kimjakar Dmitrij Mendelejev cy kimjəvi elementon grupinbejyš sə kardyše.
1921 — Mongolistan Ciniku čo be, yštə ənəšykyrəti edaštyše.
1930 — AIŠi astronom Klod Tombo cy Həši sistemi 9-nə planeti ofəjə kardyše. Pešo bə yn planeti nomyšon došone Pluton.
14 mart
838 — Babək Xurrəmi šəhər Samirədə edam byə.
1939 — Tyrkijədə Hataji Məčlis cy Turki lirə bənə kišvəri puli rəsmi ǧəbul kardyše.
1939 — cy Almanijə təzjigi nətičədə, Slovakijə yštə ənəšykyrəti edaštyše.
1998 — Ironədə 6.9 bal zuədə buməlarzə gyni.
2000 — Naim Sulejmanoǧlu Ankarada dəvardə jaryšədə bə I kərə 145 kg rost kardyše, demijən dynjo rekordyš nu kardyše.
15 mart
1493 — Xristofor Kolumb bə Amerika iminə dynjo səfəri bəpeštə ogarde bə Ispanijə.
1684 — Pekinədə imnə Rusijə kilsə obəj.
1811 — cy Avstrijə muflis be məlum be.
1820 — Men cy AIŠ-i 23-nə štat be.
1938 — Səudi Ərəbistanədə iminə kərə nat pəjdo be.
1994 — Belarusədə konstitusijə ǧəbul be.
16 mart
1521 — Fernan Magellan bə Filippini ləpəki Homonhoni rəsəj.
1792 — Isveci kral III Gustav gulləžən be: əv marti 29-də fot be.
1909 — Almanijə milli futbolə komanda de jolə hisobi bə Ingilison vyžnə komanda məǧlub be: 0-9.
1963 — Bali ləpəkədə cy vulkani pešande nətičədə 1700-sən ve inson fot be.
1995 — Erməniston u Urusijəti bo rusi ləškəri Ermənistonədə mandejro myǧovilə dəbastyšone.
2003 — Rejcel Korri cy Israili tanki žijədə mande vasi fot be.
17 mart
624 — Mysylmonon u Kurejšijon mijono Bədr čangi be.
1861 — Bitovə Italijə kišvəri soxte edaštyšone.
1948 — Beniluksə kišvəron, Fyrəngystoni u Ibemonə Kraləti cy NATO sələf byə Brusseli myǧovilə ǧol kəšəšone.
1957 — Filippinədə yštənpəri ǧəzo nətičədə kišvəri prezident Ramon Magsajsaj u 24 kəs fot be.
1969 — Golədə Meir cy Israili iminə zənənə sər nazir be.
1992 — Buenos Ajresədə Israili səfirətijədə, terrorə hurrəči nətičədə 29 kəs fot be, 242 kəs jarəžə be.
18 mart
1241 — Mongolon šəhər Krakovi vironə kardyšone.
1921 — Sovet ibemoni u Polša mijono dyminə Riga sulhə myǧovilə dəbastə be.
1925 — AIŠ-i se štatədə buməlarzə nətičədə 695 kəs fot be.
1946 — Sovet ittifoǧi u Isvecrə mijono diplomatik əloǧon soxtə bin.
1953 — Tyrkijə həšipemədə buməlarzə nətičədə 250 kəs marde.
1989 — Misirədə, Xeopsi ehromi nezi 4.400 sor bə nav aid mumija pəjdo be.
19 mart
1861 — Iminə Taranaki Čangi Nujə Zelandijədə sə be.
1899 — Avtomobili ruən istehsal kardə širkət Kastrol soxtə be.
1944 — Nasistə ǧyvvon Mačarystoni gətyšone.
1962 — Əlčəzajir Ənəšykyrəti Čang: Otəšbyr bino be.
1972 — Hindystoni u Banglədeši mijono dustijəti myǧovilə ǧolkəš be.
2003 — AIŠ Prezident Čorč Buš bə Iragi əksi čangi bino be elon kardejdə.
20 mart
1760 — Štat Massacusetsədə ve zuninə sutemoni nətičədə 349 bino təmom xok be.
1815 — Napoleon Bonapart bə Paris ogardə.
1861 — Buməlarzə cy Argentinə šəhər Mendoza vylo kardə.
1952 — AIŠ-i Senat de Japonijə bastə byə sulhi myǧovilə təsdyǧ kardejdə.
1956 — Tunis Fyrəngystoniku yštə ənəšykyrəti səjdə.
1986 — Žak Širak cy Fyrəngystoni sər nazir mande.
2006 — Cadədə usjonəkon 150-sən ve Cadi sərvoz kyštyšone.
21 mart
1413 — V Henri cy Ingiltərə kral be.
1590 — Osmanlijon u Ironi mijono Istanbuli Myǧovilə dəbastə be.
1857 — Tokiodə buməlarzə nətičədə 100.000-sə ve odəm marde.
1871 — Otto fon Bismark cy Almanijə kansler təjin be.
1945 — Dyminə Dynjo čang: Britanijə ǧošunon cy Mjanmə šəhər Mandalaji ozod kardyšone.
1990 — Namibijə 75 sor cy CAR-I tərəfo idorə be bəpeštə ənəšykyrəti bıe.
22 mart
1895 — Lumjer boon iminə kərə televizijə effektonyšon nymojiš kardyšone.
1939 — Dyminə Dynjo čang: Almanijə Litəku Memeli səše.
1963 — Bitlzi imınə albom "Please please me" vadoə be.
1967 — Nyso Korejədə širkət Daewoo soxtə be.
1986 — Mehmet Əli Aǧča Italijədə hežojnə zindonə čəzo səjdə.
2006 — cy Zəmonə ən sininə žijə, Advaita nomədə 256 sinin kəsy marde.
.png)
23 mart
1801 — I Aleksandr cy Urusijəti Imperijə car be.
1848 — Mačaryston Avstrijəku ənəšykyrəti səše.
1868 — Kalifornijə Universitet soxtə be.
1919 — Italijədə Benito Mussolini yštə fašistə sijosi hərəkatyš bino kardyše.
1942 — Dyminə Dynjo čang: Hind okeanədə, Japon hərbi ǧyvvon Andaman ləpəkonədə gətyšone.
1956 — Pakistan dynjodə iminə Islamə respublikə be. Yn ruž Pakistanədə byən Respublikə Ruži ǧejd bedə.
24 mart
1084 — Almanijə kral IV Henri Roma išǧal kardyše.
1394 — Tejmurləng vilojət Dijarbakyri išǧal kardyše.
1923 — Junanyston Respublikə be.
1930 — bə planet Plutoni əcəj ysətnə nom doə be.
1998 — Hindystonədə gynijə fyrtyna bə 250 kəsi marde, 3000 kəsi jarəžə be səbəb be.
2006 — Ispanijədə ETA terrorə dastə be myddətə otəšbyr elon kardyše.
25 mart
1306 — Robert Brjus cy Šotlandijə Kral be.
1655 — cy Saturni ən jolə pejk, Titan, Xristian Hujgensi tərəfiku oško be.
1821 — Junanyston Osmani imperijəku ənəšykyrəti səše.
1899 — Məskovadə iminə tramvaj bə ko dəšə.
1918 — Belarus Xəlǧ kišvəri soxtə byə.
26 mart
1636 — Hollandijədə Universitet Utrext soxtemon be.
1668 — Ingiltərə cy Mumbəj idorə bə dast səše.
1812 — Buməlarzə cy Venesuela pajtaxt Karakasi vironə kardyše.
1826 — Frans Šubert bə ičtimaijəti yštə jeganə konsertyš doše.
1939 — Tyrkijədə milləti vəkilon səcynje dəvarde.
1995 — Šengen rozijəti ǧəbul be.
2006 — Šotlandijədə ičtimoi vyronədə sigaret kəše ǧədəǧə be.
27 mart
1854 — Krymədə čang: Ibemonə Kraləti bə Rusijə Imperijə muharibə elon kardyše.
1890 — Tornado fyrtynə štat Kentukkiədə bə 76 kəsi marde, 200 kəsi jaražə be səbəb byə.
1918 — Bessarabijə u Məldovə bə Rumynijə umuž be.
1958 — Nikita Xrušov cy Sovet ittifoǧi Sər Nazir byə.
1964 — Aljaskədə buməlarzə bə 118 kəsi marde səbəb be.
28 mart
37 — Kaligula cy Roma Imperijə imperator byə.
1854 — Krymi muharibə: Fyrəngystoni bə Rusijə muharibə elon kardyše.
1930 — Konstantinopol u Angora nomon ovaxtə bin bə Istanbul u Ankara.
1939 — Ispanijə Šəhrvandə čang: Šəhər Madrid bə Fransisko Franko ləšǧəron dast dəvarde.
1946 — Xuan Peron cy Argentinə prezident be.
29 mart
1827 — Bethoven Vijanadə de 10 həzo insoni ištiroki bə yštə oxonə mənzil dəro kardə byə.
1966 — Leonid Brežnev cy Sovet Ittifoǧi Kommunist Partijə I kotib təjin byə.
1973 — AIŠ-i oxonə ləšǧəron Nysoə Vjetnamiku bešedən.
1979 — Ugandadə Idi Amini režim de hərbi pegardmoni roj hakimijətiku čo byə. Idi Amin vitə.
2004 — Bolgaristan, Estonijə, Litvə, Latvijə, Rumynijə, Slovakijə u Slovenijə bə NATO uzv byən.
30 mart
1856 — Krymi myhoribə orəxədə bə Parisi Myǧovilə ǧol kəšə byə.
1863 — Danimarkə šahzodə Vilhelm Čorč bo Junanystoni kral səcynijə be.
1918 — Bokuədə ijən Boku gubernijə ətrofə rajononədə Marti genosid byə.
1945 — Dyminə Dynjo čang: SSRI ǧyvvon bə Avstrijə Vijana šəhəri daxil byən.
1965 — Vjetnami myhoribə: AIŠ-i səfirəti vədə, dylədəš bombə byə mašini type nətičədə 22 kəs fot be, 183 kəs jarəžə be.
31 mart
1889 — Ejfeli ǧələ nomədə okardə byə.
1909 — Titanik gəšti dutemon bino bedə.
1912 — Se sor bə nav ejni ružədə Titanikədə bino byə dutemon sə bedə.
1931 — Nikaraguadə gynijə buməlarzə bə 2000 insoni fot be səbəb be. Syvoj bymi həminə buməlarzə šəhər Managuədə ve vyron vironə kardyše.
1949 — Əjaləton Njufaundlend u Labrador bə Kanada umyž bin.
|
Janvar – Fevral – Mart – Aprel – Maj – Ijun – Ijul – Avgust – Sentjabr – Oktjabr – Nojabr – Dekabr |