Vikipedija:Taryxədə ymružnə ruž/Ijul
 Im səhifədə ko dəvom kardedə. |
 Janvar – Fevral – Mart – Aprel – Maj – Ijun – Ijul – Avgust – Sentjabr – Oktjabr – Nojabr – Dekabr |
1 Ijul
- 1783 — Sankt-Peterburgədə Dyždə teətr obəj šikilədə.
- 1877 — iminə Uimbldoni turnir bino be.
- 1917 — Urusijətədə iminə kərə bə tovystonə vaxti ovašte bino be.
- 1942 — cy Sevastopoli mydofijə karde, almanon 100 əsir gəte xəbə kardyšone.
- 1997 — Hong Kong cy Cini hissə be.
- 1999 — 300 sori bəpeštə iminə kərə cy Šotlandijə parlamenti ičlos dəvarde.
2 Ijul
- 1555 — Turkijə dyjobyr Turgut-reis Kalabrijə dyjokəno kisib kardyše.
- 1839 — bə AIŠi bardə zənčijə odəmon «Amistad gəmi bə yštə dast gətyšone».
- 1860 — Šefner A.K. Vladivostok šəhəryš onoj.
- 1937 — Amelijə Erxart Ašišə okeanədə gin be kejnə dynjo dimi səjohət kardejdəbe.
- 1950 — Buddizmi rahib Kioto Ǧyzylə ibodətxonə sutvoniše (šikilədə).
.jpg)
3 Ijul
Belarusi ənəšykyrəti ruž
- 1608 — fyrəngystonə navəžən Šampen Samuel Kvebeki onoše.
- 1816 — «Meduza» gəmi Mavritanijə dyjokənoədə bə byn še (šikilədə).
- 1897 — Stanislavskij K.S. de Nemirovic-Dancenko V.I. bə ǧəroro oməjn ki Maskovə Bədii teətri soxte.
- 1941 — iminə kərə Stali bə xəlǧi ovarde de rədio.
- 1964 — AIŠədə Šəhrvandəti həxon barədə ǧanun beše, kom irǧəvonəri ǧadaǧan kardyše.
- 1996 — Eltsin B.N. dyminə kərə Urusijəti prezident vyžnijə be.
4 Ijul
AIŠi ənəšykyrəti ruž
- 1776 — AIŠi ənəšykyrəti deklarasijə səpe ǧol kəšə byə.
- 1865 — «Macmillan and Co» nəšrijotədə cy Ljuis Kerroli «Alisa Mečuzon kišvərədə» kitobi iminə tiraž beše.
- 1874 — Missisipi ru səpe iminə pard soxtyšone.
- 1946 — Kenigsberg šəhəri nom ovaxtə be bə Kaliningrad.
- 1975 — Kapo Verde (šikilədə) ləpəkon cy Portugalijəku ənəšykyrəti səšone.
- 2012 — Nuvə tədǧyǧoton Avropə mərəngoədə (NTAM) nujə puršə okarde barədə rəsmi edaštyšone, de yštə xysusijəti bə Xiggsi bozoni oxšəš doə.
5 Ijul
- 1687 — Isaak Njuton təbii fəlsəfə rijozijotə əsosə prinsipon cap kardyše.
- 1811 — Nyso Amerikədə Venesuela Ispanijə imperijəku iminə kišvəre ki yštə ənəšykyrəti edaštyše.
- 1954 — Elvis Presli yštə iminə mahne "That’s All Right nyvyštyše (šikilədə).
- 1994 — Cinədə əǧylə ko oko doj ǧadaǧan kardə byə.
- 1996 — Dyždə Britanijədə bə dynjo omə iminə klon kardə byə həjvon — Dolli pəs.
.jpg)
6 Ijul
Litvədə kišvəri ruže.
- 1710 — Avropədə iminə kərə Majsenədə farfori istehsolot cəmisə noə be.
- 1809 — de Napoleon I hykmi roma papa Pij VII Vatikaniku dyzdijə be ijən Grenbol bardə be.
- 1819 — Parisisə həvoə vəšə šar egyni de həvopərə Blanšar xanymi (šikilədə).
- 1885 — Lui Paster ǧuduzəti əlejh ovand osə kardyše pejvəndi cy Jozef Majster 9-sininə zoə səpe.
- 1945 — AIŠ-ədə «Sənčəx» əməlijot bino be, bə Amerikə almanijə nuvə tədǧyǧot bardəkəson vyǧande.
_(14752832765).jpg)
7 Ijul
- 1807 — Urusijəti imperija de Napoleoni Fyrəngystoni mijono Tilzitə sulh dəbastə byə.
- 1881 — Pinokkio nəǧyl bə dynjo dim beše (šikilədə).
- 1898 — AIŠi kongress rezoljusijə ǧəbul kardyše de kom Havaji ləpəkon anneksijə karde.
- 1938 — Sovet Sosialist Respublikon Ibemonədə iminə kərə televizijə bərnomə nišon kardə be.
8 Ijul
- 1709 — Poltava čang (šikilədə): Kobəsonə dave aryšijə ləz.
- 1853 — Metju Perri Tokio xələčədə evardə be ijən sakoku sijosət orəxəj.
- 1901 — Fyrəngystonədə šəhəronədə bo avtomobilon rome tov pebyrijə byə — 10 km/saat.
- 1998 — Larri Pejdč bə məjdon bekardyše tožə fel «gugl kardej».
9 Ijul
- 1357 — imperator Karl IV bino kardyše Katli pardi soxte Vltava ru səpe.
- 1762 — Pjotri III cy taxtiku Jekaterina II eǧandyše.
- 1790 — Urusijəti dyjo ləšǧəri švedon vylo kardyšone (šikilədə).
- 1922 — Čonni Vajsmuller taryxədə iminə kərə 100 metrə de ožə stili 1 dəǧiǧəjsə rə synov žəj oryxniše.
- 1964 — cy «The Animals» handə grupi «The House of the Rising Sun» mahne Ingiltərə xit-parədədə iminə vyrə gətyše.
10 ijul
- 1040 — Godiva xanym Koventri šəhərədə gučili nəvəj (šikilədə).
- 1925 — AIŠədə "məjmunə məhkəmə" bino be.
- 1955 — tolyšə šairi, ənyvyšti, nasiri, miəllimi Šahmirzə Tolyšəxuni movardə ruže.
- 1960 — Parisədə futboli Avropə cempionati final, SSRI komandə Jugoslavija komandə bardyše.
11 ijul
Umumdynjo šokoladi ruž
- 1405 — Cini dyjo komandan Cžen Xe (šikilədə) bə Afrikə dyjokənon bə gəmijə səfə beše.
- 1893 — Kokiti Mikimoto iminə kərə suni myrvari soxtyše.
- 1941 — Vitebski čang ijən sovet ləšǧəri gyrdo kəno gəte Mogiljovi tono.
- 1960 — irǧəvonəti əlejh «Kuməkižə-məsxərəvoni kyšte» roman nəšr be.
- 1995 — Bosnijə daveədə serbijə ləšǧəron Srebrenitsa gətyšone, pešo əjo kutləvi beavžorə mysylmonon kyštə bin.
12 ijul
- 1580 — Ivan Fjodorov iminə təmomə slavjanə Biblijə (1581 sori Ostroži Biblijə) cap kardyše (šikilədə).
- 1812 — Amerikə ləšǧəron bə Kanada marzi dəšin.
- 1928 — sovetə bijəjnə gəšti «Krasin» cy «Italijə» dirižabli ekipaži xylos kardyše.
- 1960 — pionerə lager «Orljonok» obəj.
- 1962 — cy rok-grupa The Rolling Stones iminə konsert Londoni 'Marquee Club dəvarde.
.jpg)
13 ijul
- 1728 — Vitus Bering yštə iminə Kamcatkə ekspedisijə bino kardəše.
- 1772 — Čejms Kuk HMS Resolution gəštədə dynjogarde səjohət bino kardyše həšinyštəku bə həšipemə.
- 1837 — Viktorijə kralicə yštə rezidensijə cy Sent-Čejms sərajku bə Bukingemi səraj.
- 1897 — Gulelmo Markoni bə rədio patent ǧanunin kardyše.
- 1923 — iminə kərə Hollivudi nyšon (šikil).
- 1962 — Kirovi zavod iminə cəxinə traktor K-700 «Kirovets» bekardyše.
14 ijul
- 1896 — Nižnij Novgorodədə iminə urusijətə avtomonil (avtomobil Freze ijən Jakovlev) edaštə byə.
- 1902 — Venesijə nyšonə ryžəj — Myǧəddəsə Marki Jolə kilsə kampanilon (šikilədə).
- 1905 — Oklahoma indejson Sekvojə indejə štati edaštšone, əmma AIŠi kongress ohaštyše ymi.
- 1933 — Arktikə ekspedisijə «Celjuskin» paroxodədə bino be, O.J. Šmidt sərdor be.
- 1941 — Smolenski čangədə iminə kərə «Katjušə» avžor oko došone.
- 1958 — Iragədə monarxijə dəryžnišone.
- 1969 — Salvadori de Hondurasi mijono futbolə dave bino be.
15 ijul
- 1099 — Ǧuds gətə byə Iminə xacə šemonədə.
- 1410 — Tevtoni ordeni ləšǧəron Grunvaldi čangədə dəboxtin.
- 1741 — Aljaskadə iminə avropəvyžon evardin.
- 1799 — fyrəngijə kapitan Bušar Misirədə «Rozettə syǧ»i pəjdo kardyše.
- 1815 — Napolen I bə əsir təslim be bə Ingiltərə gəšti kapitani «Bellerofon» (šikilədə).
- 1870 — Čorčijə bə AIŠi məzmun ogarde.
- 1905 — Arsen Ljupeni barədə iminə hikojon cap bin.
16 ijul
- 622 — Islami təǧvimi bino kardə ruž.
- 1676 — aǧujon ko: markiza de Brenvilje məhkum kardə byə de pešome čəzo ijən marde čəzo cumcyko yštə pyə ijə byvon zəhəjn kardyše.
- 1917 — Sankt-Peterburgədə 1917 sorədə Juli usjon bino be.
- 1945 — AIŠi, Nju Meksiko štatədə, Alamogordo poligonədə atomə bombə iminə ovandinə dəvinə dəvarde (šikilədə).
- 1969 — «Apollon-11» gəšti start, končo odəmon taryxədə iminə kərə bə Ovšum pərəjn.
- 1994 — Šumejkerov-Levi kometa de Jupiteri vəjnə oməj.
17 ijul
- 1429 — Fyrəngystonə Karl VII: bə taxt nyšte mərosimədə parcəmi əcəj səjsə sojə kinə Žanna d’Ark gətəše (šikilədə).
- 1716 — Pjotr I de yštə floti bə Kopenhagen oməj.
- 1785 — Slovakijə dəǧyl Morits Banjevskij yštəni Madagaskari šah elon kardyše.
- 1868 — Japonijə pajtaxt cy Kiotoku bə Tokio ovašytynijəšone.
- 1918 — Jekaterinburgədə oxonə urusijəti imperatori Nikolaj II, əcəj xyjzoni ijən nezə odəmon gullə žəšone.
- 1929 — SSRI diplomatikə əloǧon de CXR byrniše bə Cinə həšipemə osynə roj gornə.
18 ijul
- 64 — Roma vəš gətəše imperator Neroni vaxtədə (šikilədə).
- 1290 — Eduard I hykm doše ki Ingiltərəku jahudijon beǧande.
- 1878 — Adolf Nordenšjold iminə kərə de Kobəsonə dyjo ro cy Atlantikə okeaniku bə Ašišə okean še.
- 1898 — Pjer de Marija Kjuri məruzə došone ki syvoj urani hənijən čo radioaktivə elementon hestin.
- 1925 — Adolf Hitleri «Cymy myboorizə» («Mein Kampf») kitob iminə kərə cap byə.
- 1968 — «Intel» širkət soxtə byə.
19 ijul
- 711 — Ərəbon Pirenej nimələpəki gətejdən.
- 1822 — fyrəngystonə Nisefor Njeps iminə fotografijə kəšəše.
- 1900 — 1900 sori Umumdynjo nymojišgoədə Parisi metropoliten obəj (šikilədə).
- 1928 — Cini Respublikə de Avropə həmmə bərobər nybyə myǧovilon ləǧv kardyše.
- 1949 — Laos cy Fyrəngystoniku ənəšykyrəti səše.
- 1980 — Məskovədə 1980 sori XXII Tovystonə Olimpija hənəkon obəjn.
20 ijul
- 1402 — Tamerlan turkijə sultani Bəjzidi I vylo kardyše Ankara čangədə.
- 1840 — Ingiltərədə Millijə cartistə ibemon soxtə be, cy koəkə sijosijə partijon prototip.
- 1917 — Jugoslavija pyə Nikola Pašic Korfi deklarasijə səpe ǧol kəšəše ijən kišvər soxtə be.
- 1955 — 37 sori myddətədə iminə kərə cy Məskova Kreml bo turiston okardyšone (šikilədə).
- 1960 — Šri-Lankədə Sirimavo Bandaranaike iminə žen be dynjoədə ki cy kišvəri hukməti jol ogətə be.
- 1969 — AIŠi kosmikə apparat «Apollon-11» Ovšumi səpe nyšte.
21 ijul
- 356 c.e.b. — Gerostrat Dynjo haft gylə mečuzonədə gyləj sutvoniše — Artemidə Effesi ibodətxonə.
- 1613 — iminə urusə cari (šahi) Romanovon nəsliku bə taxt nyšande — Mixail Fjodorovici.
- 1773 — papa Kliment XIV iezuiton ordeni ǧədəǧən kardyše.
- 1774 — Kucuk-Kajnarči sulh: bə Urusijəti Novorossijə ovašte.
- 1798 — Napoleon turkon vylo kardyše Piramidon tono čangədə (šikilədə).
- 1969 — amerikəvyžə kosmonavton Nil Armstrong ijən Bazz Oldrin Ovšumi səpe iminə lyngəsejr dəvonišone.
- 1983 — antarktikə «Vostok» mandəčoədə Zəminədə ən žinə temperatur (−89,2 °C) ǧejd kardə byə.
- 2007 — Harri Potter ijən Magi Baxšon jane Harri Potteri serijəku oxonə kitob bo həvate beše.
.jpg)
22 ijul
- 1099 — Ijerusalimi kraləti iminə podšo Gotfrid Buljon vyžnijə (šikilədə).
- 1246 — Iminə avropəvyž Ioann de Plano Karpini bə mongolon pajtaxt Karakorum rəsəj.
- 1898 — Lenini de Nadežda Krupskaja kəbin dəbaste Šešenskoje di kilsədə.
- 1921 — Pjotr Kapitsa fizik bə Kavendiši laboratorijə bə ko ǧəbul be.
- 1936 — Udd ləpəkədə cy Məskovəku bə Dijəroə Həšipemə ANT-25 yštənəpərisə iminə benyštə pəre orəxəj.
- 2011 — norvec Anders Brejvik bə čyvonon lager hučum kardyše Uteja ləpəkədə.
23 ijul
- 1148 — Dyminə xacpərəstə šemonədə Dəməški hučum karde bino kardyšone.
- 1508 — ispanijəvyžə flotəvon Pedro Navarro Penjon ləpəki (šikilədə) cy piraton dastiku ozod kardyše .
- 1793 — Iminə demokratijə kišvəri Almanijə zəminonədə ryžnije — MAjntsi respublikə.
- 1901 — almanijəvyžə həkim Robert Kox elon kardyše ki cy bubonə ovələ pevylo kardəkəson mušonin.
- 1952 — Misirədə ijulə inǧylob
- 1992 — Abxazijə Penə məčlis Gyrčistoniku ənəšykyrəti edaštyše.
- 1995 — pəjdo kardə byə Hejli — Bopp kometa, ən viriskəjnə gylonədəj.
24 ijul
Ekvadorədə ijən Venesuelədə cy Simon Bolivari ruže
- 1701 — gyrəngijəvyž Lome Antuan Kadillak Detrojt šəhəri onoəše.
- 1783 — Urusijəti imperijə de Kartli-Kaxetijə šahəti Georgijə traktatisə ǧol kəšəše.
- 1911 — Hajram Bingem Peruədə «gin byə šəhər» Macu-Pikcu pəjdo kardyše (šikilədə).
- 1935 — Tbilisijədə bə ko dəǧandə byə ən kanə əǧylə osonə ro.
- 1942 — Ǧafkazi gornə (1942—1943) čangədə vermaxti ǧyvvon Rostov-na-Donu šəhəri gətyšone.
- 1969 — «Apollon-11» ovand Ašišijə okeanədə nyšte.
- 1977 — coružnə Misirə-libijə čang cy Misiri ijən Libijə mijono orəxəj.
- 1982 — ovəjz Nagasakijədə šəš gylə pardi aryštyše-moləše, 299 gylə odəm marde.
25 ijul
- 1261 — Mixail VIII xacpərəston šemoniku Konstantinopoli gətyše ijən Vizantijə imperijə bərpo kardyše.
- 1799 — Misiri kampanijə: Napoleon I turkon bardyše Abukiri nezi čangədə.
- 1826 — Kronverki ovi kənoədə dekabriston čəzo došone, kyštyšone.
- 1909 — Lui Blerio bə 37 dəǧiǧə de Blériot XI La-Manši səpe pərəj (šikilədə).
- 1930 — KPSS Mərəngoə komitə ǧəror dəǧandəše ki cy umumijə iminə təhsili səj barədə.
- 2000 — Parisədə vangisə tovinə avialajner «Konkord» katastrofa be.
26 ijul
Kubədə inǧylobi ruž (1953 sor)
- 811 — Bolgarijə xan Krum čangədə Vizantijə imperijə (junanon) bardyše.
- 1139 — Afinsu I Jol cy Portugalijə iminə kral təjin be.
- 1822 — San-Martin de Bolivari Guajakilədə vindemon kardyšone (šikilədə) bo Nyso Amerikə sijosijə vəomə ružon no-pegət karde.
- 1847 — Liberijə afrikə kolonijonədə iminə be ki ənəšykyrəti edaštyše.
- 1951 — Velikij Novgorodədə iminə ǧədimə urusə zyvonədə "berestə nyvyštəjon" pəjdo kardyšone.
- 1963 — Skopijeədə buməlarzə: həzo odəm marde.
- 1999 — Kargilə davejədə Hindyston ǧalib oməj.
27 ijul
- 1549 — Frantsisk Ksaverij bə Japonijə dyjokəno rəsəj.
- 1794 — Parisədə Termidoriani dəgardemon.
- 1866 — Transatlantikə telegrafi noj oryxnišone.
- 1880 — Majvandi nezi čangədə afganon ingiltərəvyžonšon barde (šikilədə).
- 1952 — Volgo-Donə kanal obəj.
- 1953 — Korejə davejədə sulhi myǧovilə dəbastə be.
- 1976 — grossmejster Viktor Korcnoj Niderlandədə sijosijə daldə vyrə xahiš kardyše.
- 2002 — Lvovədə aviašouədə Su-27 ǧəzo beše, taryxədə ən dyždə gylə.
28 ijul
- 1586 — ser Tomas Herriot bə Britanijə ləpəkon buməsefi iminə kərə vardyše.
- 1697 — kazak Vladimir Atlasov Kamcatka ru rujəgəvədə bə zəmin ovoəj.
- 1914 — Iminə Dynjo čang bino be.
- 1942 — Stalini hykm «Hic gəm bə dumo!» (šikilədə).
- 1980 — Məskovədə həzo-həzo odəm omə bə Vladimir Vysotskij dəfni.
- 1992 — Əfǧanistanədə bə ženon televizijədə beše ǧədəǧən kardyšone.
- 1995 — Bombej Hindystoni ən dyždə šəhəronədə gyləj nomi bə Mumbəj ovaxtyšone.
29 ijul
- 1938 — Xəsən istilədə čang bino be de Japonijə.
- 1941 — Smolenski čang: Smolensk gətyšone.
- 1942 — SSRI-ədə Aleksandr Nevskij orden, Suvorovi orden ijən Kutuzovi orden soxtə bin.
- 1954 — Čon Tolkini «Angyštejon hakim» trilogijə iminə poə «Angyšte ibejəti» kitob nəšr be (šikilədə).
- 1958 — AIŠi prezident Duajt Ejzenhauer NASA soxtejro hykm bekardyše.
- 1981 — šahzodə Karl III de Diana Spenser vəjə.
30 ijul
- 762 — Al Mansur Ərəb xyləfəti nujə pajtaxtyš onoj — Baǧdad.
- 1756 — Elizaveta Petrovna de Rastrelli bə nujə onoə Jekaterina imorəti dijə kardyšone (šikilədə).
- 1809 — Hollandijə Valxeren ləpəkədə cy Britanijə 39 həzo ləšǧər evoəj.
- 1858 — Čon Spik de čəngəli bə Viktorijə istili beše.
- 1984 — NBC telekanalədə «Santa-Barbara» teleseriali nišon doj bino kardyšone (dəvom kardyše tosə 1993 sor).
- 2012 — Hindystonədə elektrik sistemədə ǧəzo beše, odəmon be rušnə mandin.
31 ijul
- 904 — ərəbon cy vizantijə dyminə ən dyždə šəhəri bə dastyšon gəte — Saloniki.
- 1655 — urusə ləšǧər bə šəš sor cy Dyždə Litvə knjazəti pajtaxt Vilnus də dast gətyšone.
- 1815 — Filadekfijədə iminə osynə ro ǧəzo beše, təxminən 16 odəm marde.
- 1954 — italjanə alpiniston taruxədə iminə kərə bə Cogori ku səpe pešin, Cogori dyminə ən barzə kuje dynjoədə (šikilədə).
- 1976 — NASA cy «Marsi sfinks»i šikili edaštyšone.
- 2012 — Majkl Felps cy Larisa Latynina rekordi dəvarde, ən ve Olimoija medal səše.
|
Janvar – Fevral – Mart – Aprel – Maj – Ijun – Ijul – Avgust – Sentjabr – Oktjabr – Nojabr – Dekabr |